Нейкі дзіўны стыль у чалавека – адны цытаты, бясконцыя… ня проста цытаты, а цэлыя старонкі! І гэта ў рэцэнзіях, навуковых артыкулах, публікацыях??? Аўтарскіх камэнтараў добра калі хоць на каліва звычайна. Сэнс у гэтым які толькі? Можа я нешта не разумею ў найноўшых тэндэнцыях магілёўскае "гістарычнае школы"?..

Сяньня лазіў па архівам аўкцыённых дамоў. Шмат цікавага. Знайшоў вось два досыць файныя дакумэнты адносна гербу й брабанцкае набілітацыі польскага шляхціца Эрнста Ваіслаўскага, гішпанскага лейтэнанта й сакольнічага Філіпа ІV (гл. лёт №729). Адзін зь іх ўласнаручны сэртыфікат кн. Багуслава Радзівіла. Відаць Ваіслаўскі запытаў князя, зважаючы на яго як суайчыньніка й разам з тым ягоны вялікі аўтарытэт як родзіча шмат якіх эўрапейскіх кіроўных Дамоў, каб той пацьвердзіў слушнасьць таго, што яго сям’я мела шляхецкую годнасьць. Як раз у лютым 1642 г. Багуслаў быў у Брусэлю. Другі дакумэнт выданы брабанцкім сакратаром гішпнаскага караля Гіндэрталенам, пацьвярджае герб Ваіслаўскага (arche de Noé)… Дакумэнты былі прададзеныя ў 2004 г.

Тут пан nikolamsu  ўзьняў досыць цікавую тэму пра візыю колішяе Маскоўскае Русі эўрапейцамі й самімі маскоўцамі. Я вырашыў у зьвязку з гэтаю тэмаю й шматкроць зараз уздымаемаю ў беларускае блёґасфэры тэмаю "сарматызму" выкласьці мой досыць стары кароткі эсэй (напісаны два гады таму), прысьвечаны праблемам ўяўных супольнасьцяў і самакаляніялізму. З тых часоў мае погляды крыху зьмяніліся, але тым не меньш. Эсэй быў напісаны па-расейску, але сэнсу перакладаць я асабліва не бачу. Спадзяюся, камусьці будзе цікава.

 

( шмат літар )

Французы вельмі цешаць якаснымі гістарычнымі кінастужкамі. За апошніх час паглядзеў цэлых тры шыкоўных гістарычных фільма, зьнятых у мінулым (!) годзе. La reine et le cardinal пра кардынала Мазарыні, Фронду й каралеву-ўдаву, L'assassinat d'Henri IV: 14 mai 1610 пра забойства заснавальніка Дому Бурбонаў караля Генрыха IV, і нарэшце проста шыкоўны L'évasion de Louis XVI пра спробу ўцёкаў Людовіка XVI з Парыжу з мэтаю прадухіліць бардак Францускае рэвалюцыі. Апошнія два з цыклу новага францускага кінапраекту Ce jour là, tout a changé ("Дзень, які ўсё зьмяніў").

З пункту гледжаньня дэканструкцыі агідных лібэральных мітаў пра францускую манархію фільмы непераўзыдзеныя. Асабліва апошні. Вобразы Лафаета, Дантона, Марата, герцага Арлеанскага, Рабэсп’ера й астатняе карумпаванае агіднае шайкі, здрадлівага дваранства, разам з жахлівым тварам тупое жакерыі – проста ў дзесятку. Зусім інакш паказаная каралеўская сям’я, першы раз бачу на экране адэкватны вобраз таленавіта й выкшталцонага Людовіка, а не тую карыкатуру, якую паказвалі раней розныя недалёкія макакі, якія капіявалі рэвалюцыйныя казачкі. Гэта сапраўдны гімн Манархіі. Я вельмі ўражаны. Французы сапраўды малайцы! Проста без канкурэнцыі. Вось такога вобразу Манархіі нам дакладна не стае. Вельмі-вельмі раю, асабліва Ўцёкі Людовіка XVI - сапраўды не пашкадуеце.


Глядзеў нядаўна яшчэ неблагую рэканструкцыю пабудовы Вэрсалю, зьнятую у 2007 г. Таксама цалкам неблагія Louis, enfant roi (1993) пра раньнія гады Людовіка XIV і Фронду, Jean de La Fontaine - Le défi (2007) пра знакамітага байкапісца Ляфантэна й эпоху Караля-Сонца, Sinq-Mars (1981) – досыць стары пра фаварыта Людовіка ХІІІ… яшчэ таксама знаёмы са школьных гадоў сэрыял Richelieu (1977). Агулам лепшых фільмаў пра XVII-XVIII стст. за французаў ня робіць аніхто. Палякі нэрвова паляць убаку са сваймі фэнтэзі (разам з расейцамі й амэрыканцамі). Калі будуць здымаць пра Багуслава Радзівіла, хацеў бы, каб яго рабіў тамтэйшы рэжысёр і акторы.

Калі па-шчырасьці мне зусім не цікавыя “практычныя” праекты Імпэрыі. Так, абсалютна. У мяне яны нават выклікаюць пэўнае раздражненьне й нейкае нутраное супраціўленьне. Вобраз Імпэрыі, які жыве ў маім сэрцы,  - гэта як вера, рэліґія. Ён непахісны, нязьменны, поўны, скончаны, непераможны, татальны, унівэрсальны. Гэта мэта й дзеяньне самі ў сабе, служэньне. Іншага й ня трэба.

Які сэнс у імпэрыі бяз духу? У межах, уладзе, падпарадкаваньні, інстытуцыях, войску? Ці можа існаваць такая імпэрыя? Натуральна не. Але Імпэрыя Духу як Sol Invictus можа існаваць безь “імпэрыі практычнае”. Пакуль жывы хоць адзін эўрапеец, які лічыць сябе яе складоваю часткаю. 

У свой час зацкаваны гішпанскай бюракратыяй і кінуты ў вязьніцу ў Нэапалі, знакаміты італіец Кампанэла ўсё ж верыў у будучую сусьветную веліч Дому Габсбурґаў і Мадрыду. Сучасьнікі яго не разумелі (і ня дзіўна), зрэшты як і доўга час пасьля. У 1600 г. ён напісаў свой ці не самы бліскучы твор, які быў надрукаваны ў перакладах толькі значна пазьней і стаў добра вядомы (у 1620 г. нямецкі, 1640 г. лацінскі, 1654 г. анґельскі) – Monarchia di Spagna. Гэта не была апалёґія велічы й жаху, якую ўнушала бязьмежнае аграмаднае моцарства Філіпа ІІІ, але гімн містычнае Імпэрыі, нейкае паралельнае й загадкавае Hispania, ці лепей, як яе назваў вядомы гішпанскі дасьледчык Філіп Руіз Мартін зважаючы на канцэпт Sacrum Imperium, - Monarquía universal hispánica (Martín, F.R. La monarquía de Felipe II, Madrid 2003, p. 466). Гэта вобраз, які меў мала агульнага з тагачаснаю рэальнасьцю, але які спарадзіў да жыцьця вечную ідэю Імпэрыі ґібэлінскіх Імпэратараў (апошнім зь якіх быў імпэратар-рыцар Максыміліян І Габсбурґ), які ў сьвядомасьці Кампанэлы на момант напоўніў сутнасьцю ўсе гэтыя велізарныя раскіданыя ўладаньні Гішпанскае кароны, якая магла ўзброіцца гэтаю божаю істаю й распаўсюдзіць сваю ўлада на ўсю плянэту, несьці ўсеагульныя вечны мір і дабрабыт для ўсіх. На месца бюракратызаванае карумпаванае імпэрыі Мадрыду мусіла прыйсьці новая (?) манархія, сусьветная й унівэрсальная. Кампанэла быў упэўнены, што гэта Божая Воля, а не людзі, стварылі Гішпнаскую імпэрыю, і ў яе ёсьць шанец стаць сусьветнаю. Сьведчаньні таго ён бачыў у яе гісторыі й дынастыі. Як пісаў Кампанэла, “немагчыма гэтае імпэрыі супрацьстаяць”. Як Гішпанія магла займець ўсе гэтыя ўладаньні й сусьветны характар, калі толькі гэта не была рука Пана? Бо Гішпанская імпэрыя “болей за іншыя на таямнічым промыслу божым заснаваная, а не на разважлівасьці а моцы чалавечае”. І Гішпанія сапраўды ў той час рабіла такія захады. Гэта была імпэрыя, дзе прадстаўнікі розных народаў займалі годнае становішча, дзе герархія гуляла ролю арґанізацыі тэрыторыяў і аўтаномных каронаў (reinos) са сваймі прывілеямі й парлямэнтамі (fueros)…

Але візыя Кампанэлы была досыць ідэалістычную, бо Гішпанія была народжаная не столькі дзеля волі Бога, колькі дзеля яе зброі й карумпаванае бюракратыі. Другім парадкам зрабіць зь яе Імпэрыю Духу было цяжка. З нэапальскае вязьніцы яго выпусьцілі толькі праз 27 гадоў (каб зноў на восем год трапіць у вязьніцу ў Рыме). У той час магчыма ён адзін бачыў, што велічная Гішпанія развальваецца на вачах. Калі Кампанэла трапіў нарэшце на волю ў Францыю (а гэта было ў 1634 г.), гэта стала яшчэ больш відавочна. “Горад Сонца” быў прысьвечаны ўжо іншае надзеі Кампанэлы на ўнівэрсальную манархію – Францыі Бурбонаў (цяжка адмовіць яму ў прадбачаньні, зважаючы на эпоху Караля-Сонца!)… Гішпанія саступіла сваю ролю.

Зрэшты інакш і быць не магло. Гэтак і зараз. Усе палітычныя канструкты загадзя прадказаныя на паразу, калі як і тыя Эволавы арыстакраты духу, яе не напоўніць Душа - Sacrum Imperium. Бо толькі яна першасная, а ўсё астатняе другаснае. У Der Arbeiter (1932) Эрнст Юнґер пісаў: “Мы павінны разумець, што народжаныя ў краі з агню й ільу. Мінулае ёсьць такім, што да яго немагчыма моцна прышчапіцца, а будучае такое, што ў ім немагчыма знайсьці сябе. Такі духоўны ляндшафт прадугледжвае ў сваіх падвалінах максымум “вайсковага” скептыцызму. Нельга дазволіць засьпець сябе на тых частках фронту, якія даўно патрэбна бараніць, неабходна знаходзіцца на тых, якія яшчэ толькі былі заатакаваныя. Неабходна зразумець, што павінны быць выкліканы ўсё рэзэрвы, для таго, каб з гэтым нарадзілася нябачная ўпэўненасьць і бясьпека, больш моцныя, чым у браніраваным бункеры. Не існуе ніякіх штандараў акрамя тых, якія нясуць на грудзёх. Ці магчыма валодаць вераю бяз догмы, сьветам без багоў, навукаю бяз максым і айчынаю, якую не змагла бы падначаліць ніякая моц у сьвеце? Гэта пытаньні, на якіх кожны можа праверыць ступень сваёй падрыхтоўкі. У невядомых жаўнерах недахопу няма; нашмат важэй невядомая Імпэрыя, дзеля існаваньня якое ніякія дамовы не маюць значэньня”.

                Пры словах Рым, Сьвяшчэннае Рымская Імпэрыя ці Аўстра-Вуґоршчына ў нашым сэрцы ажываюць Вобразы, Дух. Бо гэта не гісторыя, гэта пераемнасьць і пасьлядоўнасьць, гэта адно й тое ж, бясконцы кантынуўм. Толькі гэта мае значэньне. Калі Імпэрыя адродзіцца ў сэрцы кожнага як Вера й Мэта, то ўсе інтэлектуальныя забаўкі на тэму канструяваньня межаў і палітычных праектаў нейкіх “наднацыянальных аб’яднаньняў” страцяць усялякі сэнс. Бо Імпэрыі духу не магчыма супрацьстаяць. 

"Eu sou o Senhor dos senhores, não o Servo dos servos."
"Я гаспадар гаспадароў, а не слуга слуг."
Жуан ІІ Дасканалы, кароль Партуґаліі, бунтуючае шляхце, што патрабавала прывілеяў у 1483 г.

Дзякуючы наводцы панаzihzah , знайшоў яшчэ файныя фоткі з родных мясьцінаў.


( маленькая экскурсыя ў Мір 1920-1930-х гг. )

Апытаначка натуральна была досыць прадказальная. Я той самае думкі, што Жодзіна/Баґуслаў Поле (чаму б яго ўвогуле не перайменаваць?))) і Слуцак у прыярытэтах. Менск як сталіца таксама файнае месца Але калі помнік у Жодзіна, дзякуючы файнаму “баґулсаўскаму” лобі, сапраўды хутка зьявіцца, то наконт Слуцку, дзе вяртаюць (!) помнікі сталіным-леніным, і тым больш Менску ў мяне вялікія сумнёвы, на жаль.

Дарэчы для Жодзіна мне падаецца пасавала б штосьці такога кшталту, а для Слуцку – больш велічны й мілітарны (на абодвух "Вялікі Курфюрст", калі што - проста храналягічна вельмі блізкія гістарычныя постаці).

Файныя фотаздымкі зь вялікім кумірам майго дзеда via zihzah 

Мне тут закідваюць абвінавачваньні ў "негістарызьме", маўляў я нацягваю сучаснае этычныя мадэлі на рэаліі XVII ст., а ў той час зьдзекі з магілаў іншаверцаў, іх зьбіцьцё, забойства было маўляў звычайнаю справаю… Ну можаце самі паглядзець дзесяткі (калі не сотні) тагачасных памфлетаў і лісткоў, што выдаваліся ў Нідэрляндах, Францыі й Брытаніі, што да дзеяньняў езуітаў менавіта на Літве. Адмыслова выкладаю тут адзін – Ян Краінскі, Лондан 1661 г. (паколькі анґельскую разумеюць усе).

Віншую пана praeclarissimus  зь Днём народзінаў! Зычу посьпехаў і добрага здароўя!

PS Заўжды зьдзіўляўся, колькі пан ведае моваў.;))

“Калі б усё так дрэнна было, то ніякай талерантнасці і не было б. Пасеклі шаблямі і ўсё. А тут больш менш прыстойна.” gedygold 
Тыя, хто меў шаблі, то бок арыстакраты, іх бяз дай прычыны не выхопліваў, каб забіваць просты нявінны люд. Гэта прэрагатыва быдла, казаччыны, жакерыі, дзікіх фанатычных барбараў і тых вар'ятаў, што імі кіруюць, якія й бралі ўдзел у такіх “акцыях”. Шаблі выхоплівалі толькі тады, калі гэтае быдла трэба было спыніць ад самагубства. І справа не ў “талеранцыі”, але ў Рыцарскасьці , азначэньне якое некаторым трэба яшчэ зразумець, бо тых “з шаблямі”, хто мог бы вам гэта патлумачыць, ужо даўно няма, на жаль…

У дадатак да папярэдняга паста... гэта калі вы думаеце, што пагромы пратэстантаў ў Вільні пасьля зьнішчэньня кальвінскага збору й школы, выгнаньня арыянаў і Патопу скончыліся, вы памыляецеся. Спадзяюся, гэта апісаньне пагрому 1682 г. вачыма сьведкі тых падзей будзе цікава шмат якім "скептыкам":

3 красавіка 1682 г. у пятніцу па намове лайолітаў, або айцоў езуітаў, і па іх парадзе ягамосць пан Пац, ваявода віленскі, вялікі гетман Вялікага княства Літоўскага, дазволіў зняць крыж з евангеліцкага сабора, размешчанага ў прадмесці за Трокскаю брамаю. Услед за зняццем крыжа пад кіраўніцтвам езуітаў студэнты разам з натоўпам мяшчан гвалтоўна напалі на сабор, разбурылі і раскідалі яго і дамы, у якіх жылі евангеліцкія ксяндзы. Кнігі папалілі, а ксяндзоў, якія ад страху пахаваліся пад грабы памёршых людзей, павыцягвалі і здзекваліся над імі. Нявіннае дзіцё, якое яшчэ было ў пялёнках, яны кінулі ў агонь. Яго ледзь жывога выхапілі з агню, але яно потым памёрла. Саборнае срэбра і званы забралі, захапілі і саборныя запасы, якіх было нямала, яны ўсё ўзялі. Ні шпіталю ні паважаным шпітальным жанчынам не было ад іх ніякай літасці, усё, што знаходзілі, рабавалі, а шпіталь і ўсю цагляную сцяну, абнесеную вакол магільніка, разбурылі і зруйнавалі. Трупы памёршых людзей выцягвалі з грабоў і бяссорамна здзекваліся над імі, палілі, мёртвых мужчын клалі на мёртвых жанчын, кажучы: «злучайцеся і размнажайцеся». Ад тых трупаў, што палілі на магільніку, быў страшэнны смурод па ўсяму гораду. Язычнікі ніколі так не здзекваліся над целамі хрысціян, як яны здзекваліся там. Разам з імі быў якійсьці езуіт, інкогніта з закрытым тварам, каб яго не пазналі. Але, відаць, пан бог не затрымаўся аддаць належнае за такія страшэнныя здзекі аўтарам гэтай нечуванай злосці. Назаўтра пасля разбурэння сабора ягамосць пан Пац, ваявода віленскі, гетман Вялікага княства Літоўскага, па якім сумуе кароль ягамосць і ўся Рэч Паспалітая, засмуткаваў і амаль што раптоўна памёр.

Успаміны Яна Цадроўскага, прад. і апрац. А. Коршунаў // Беларуская літаратура, вып. 5, Мінск 1977, с. 165.

Чым больш я чытаю пра віленскія жахі 1639-1640 гг., справакаваныя езуітамі, тым больш не магу даць рады, як такое маглі ўчыніць людзі, якія начапілі на сябе хрысьціянскія шаты… Так ультракаталікі расправіліся зь Ґеорґам Гартлібам, апошнім рэктарам віленскае гімназіі (і адным з настаўнікаў Багуслава Радзівіла, дарэчы), родным братам слыннага брытанскага інтэлектуала Самуэля Гартліба:
W 1639 r. uczniowie jezuiccy, podobno podrażnieni wyzywającem zachowaniem się kalwinów, napadłi i zniszczyli kościół kalwiński w Wilnie, zbili ostatniego a piątego z rzędu rektora szkoły Jerzego Hartliba, wlekli go po ulicach i wrzucili do rzeki, tak że ledwie z życiem uszedł.

Danysz, A. Jan Amos Komeński: przyczynki do jego działalności w Polsce. Poznań, 1899. S. 166.

Пані Тамара Габрусь у сваім вядомым артыкуле, прысьвечаным Багуславу Радзівілу, вельмі шчыравала з паэтычнага вобразу пеґаса на гербе Слуцку, нададзенага князем. Сёньня ўзгадаўшы пра герб Ліхтэнбэрґу, дзе Багуслаў правёў свае маленства, на якім зьмешчаны адзінарог, падумалася пра цікавую аналёгію з усімі гэтымі мітычнымі казачнымі жывёламі. Сапраўды цалкам магчыма, што герб Слуцку гэта 'шчэ вобраз зь дзяцінства ў маляўнічым Фоґтляндзе...А вось "пазытывісцкае" тлумачэньне Цітова мне падаецца куды больш нацягнутым.

Не ведаю чаму, але адэкватна ўспрымаць назвы Вільня й Vilnius я не магу дзеля гістарычнае традыцыі. Толькі Вільна/Vilna!))

Film jakich mało, jeden z najlepszych jaki w życiu oglądał. Świetny film, świetna muzyka... strasznie polecam!))


PS Пераглядаў разоў 100.)))

Падумваю зрабіць пазьней якое выданьне, прысьвечанае выбітным гістарычным постацям Карэліччыны. Вось склаў прыкладны сьпіс, хто туды можа ўвайсьці. Мо якія 'шчэ прапановы?
( невялікі сьпіс )

Усходніцкія праекты (Менск, Полацак, Магілёў) розных формаў “беларускае” ідэнтычнасьці вельмі агрэсіўныя нават у параўнаньні з заходнімі, я ўжо не кажу пра кволыя парасткі рэгіяналізму на Палесьсі. Што будзе з Карэліччанай і Наваградчынай, калі тамака зыдуць апошнія носьбіты тамтэйшых гаворак?..(( Улічваючы 'шчэ шчырабеларускі, расейскі ці польскі НАЦЫяналізм...

Дацкі дызайн
via hurnievic